Kees van Oosten - Vandaag, woensdag 14 januari 2026, was er een zitting bij het gerechtshof in Den Haag, waar de klacht werd behandeld van de Utrechtse Bomenstichting tegen het OM, omdat het OM had geweigerd om, naar aanleiding van een aangifte door de stichting, onderzoek te doen naar mogelijke corruptie bij de gemeente Utrecht rond de bouw van de 70 meter hoge flat op het Rachminoffplantsoen.

Die bouw ging na veel protest in de wijk niet door. De flat zou pal naast het Hommelbos worden gebouwd. ten koste van bomen van ca. 100 jaar oud en ten koste van bomen op het parkeerterrein, waarvan er meerdere 50 tot 60 jaar oud zijn.

Het witte vlak is de beoogde flat

De Utrechtse Bomenstichting deed aangifte op 26 januari 2022. Pas bijna 4 jaar later (9 januari 2026) komt het OM met een ambtsbericht en nadat het gerechtshof had besloten de klacht van de stichting op 14 januari 2026 te behandelen. Dat wijst erop dat het OM de aangifte niet serieus heeft genomen.

Op 2 oktober 2018 werd het parkeerterrein bij het Rachmaninoffplantsoen door de gemeente verkocht aan Rachmaninoffhuis B.V. (Egeria) voor 311.868,77 euro. Een dag later, op 3 oktober 2018, werd het parkeerterrein doorverkocht aan Bouwinvest voor 1.280.917,57 euro.

In de beide koopovereenkomsten stond dat het parkeerterrein ook in de toekomst alleen voor parkeren mocht worden gebruikt. Waarom heeft Bouwinvest op 3 oktober ruim vier keer zoveel betaald en waarom hoefde Egeria op 2 oktober maar 311.868,77 te betalen voor het parkeerterrein? Waaraan (of aan wie) heeft Egeria deze buitengewone vriendendienst te danken?

Het OM beweert dat de FIOD onderzoek heeft gedaan, maar als dat onderzoek al heeft plaatsgevonden, dan is dat toch erg oppervlakkig gebeurd. Het beperkt zich namelijk tot het inzien van akten uit het kadaster, openbare stukken van de gemeente Utrecht, het onderzoeksrapport van KPMG en de raadsbrief naar aanleiding van dat rapport. M.a.w. niet eens een gesprek met een vertegenwoordiger van de gemeente en geen gesprek met de stichting die de aangifte deed.

Het OM heeft, zoals gezegd, zelf geen onderzoek gedaan, maar gaat af op het KPMG-rapport van oktober 2022 en KPMG, op haar beurt, aanvaardde de opdracht onder uitzonderlijk beperkende voorwaarden.

“Volledigheidshalve merken wij op dat KPMG (…) afhankelijk is geweest van de beschikbaarheid van (relevante) informatie binnen de gemeente (en de bereidheid van medewerkers tot medewerking.” (p.6)

“In overleg met opdrachtgever is besloten geen voormalig medewerkers en bestuurders van de gemeente (anders dan de destijds betrokken wethouder) te bevragen.” (p.6)

Een en ander betekent dat ook alleen die mails ter inzage zijn aangeboden die medewerkers bereid waren ter inzage te geven. De vraag is natuurlijk waarom de gemeente deze beperkende voorwaarden aan het onderzoek van KPMG heeft verbonden. Dat heeft het OM zich niet afgevraagd.

KPMG zoomt in op een email van Egeria (Rachmaninoffhuis.B.V.) van 29 juni 2017, waarin verwezen wordt naar eerder gemaakte afspraken met de wethouder inzake het “exclusieve recht om te mogen studeren op een mogelijke 2e fase project ter plaatse van het parkeerterrein”.

De gemeente zou daarop hebben gereageerd met: “De weergave van ons gesprek is niet correct. Wat ze schrijven onder “jullie hebben voorgesteld…etc. Wij hebben namelijk voorgesteld de lijn van het actieplan middenhuur te volgen.” Echter, geen woord over “het exclusieve recht om te mogen studeren op een mogelijke 2e fase project ter plaatse van het parkeerterrein.” Kortom, wat Egeria mailt op 29 juni 2017 wordt in de reactie van gemeente niet tegengesproken!

In de akte van levering waarmee Egeria het parkeerterrein overdraagt aan Bouwinvest staat dat Egeria binnen 5 jaar het recht heeft het parkeerterrein terug te kopen. Waarom wilde Egeria de mogelijkheid hebben om terug te kopen als er geen sprake was van gewekte verwachtingen? Ook daar geeft KPMG geen antwoord op en het OM dus ook niet.

Begin 2019 wordt opnieuw contact gelegd tussen Egeria en de gemeente Utrecht over de bouw van een woongebouw op het parkeerterrein. Dat is dus een paar maanden nadat Egeria het parkeerterrein met vette winst doorverkocht aan Bouwinvest, mét terugkoopbeding. Ook een aanwijzing dat er sprake moet zijn geweest van gewekte verwachtingen. Daarop wijst bovendien het feit dat de gemeente aan de planontwikkeling ging meedoen en zich tijdens de inspraak uitsloofde de wijkbewoners mee te krijgen voor het plan. Terwijl Egeria het parkeerterrein van de gemeente had gekocht onder het ketting(!)beding dat het parkeerterrein alleen voor parkeren gebruikt mocht worden!

KPMG stelt vast dat niet is gebleken van door de gemeente gewekte verwachtingen (dat inhield dat dat kettingbeding zou komen te vervallen als Egeria of Bouwinvest graag zouden willen bouwen). Dat dat niet is gebleken, is nogal wiedes, gelet op de beperkingen waar KPMG mee akkoord ging. KPMG had zich immers afhankelijk gemaakt van de bereidheid van ambtelijke medewerkers om mee te werken en mails te verstrekken en heeft niet met uitgetreden medewerkers gepraat. Het flutonderzoek (100.000 euro) van KPMG lijkt duidelijk bedoeld om de verdenking van corruptie weg te nemen in plaats van daar onderzoek naar in te stellen.

De vraag waarom het parkeerterrein binnen enkele dagen is doorverkocht voor 1.280.917,57 euro, terwijl het van de gemeente werd gekocht voor 311.868,77 euro, wordt in het KPMG-rapport niet beantwoord. Dat de marktwaarde van parkeerplaatsen in één dag ruim 4 keer over de kop is gegaan, is natuurlijk uitgesloten.

Het feit dat de gemeente niet het OM inschakelde, maar KPGM (dat niet over serieuze onderzoeksbevoegdheden beschikt) en bovendien aan het onderzoek de voorwaarde verbond dat alleen medewerkers mochten worden gehoord die zich daartoe bereid verklaarden en dat voormalige medewerkers überhaupt niet mochten worden gehoord, doet vermoeden dat de gemeente iets te verbergen heeft. Dat zou een extra reden voor het OM moeten zijn om de aangifte wél serieus te nemen en wél onderzoek te doen.

Helaas, het OM voelt zich duidelijk niet geroepen mogelijke corruptie bij de overheid aan het licht te brengen. Uitspraak van het gerechtshof over 6 weken.

     
Zie ook: OM: Geen ambtelijke corruptie in aanloop naar bouw van torenflat (13 januari 2026)