Leenaers - Groen stationsgebied bleek fata morgana

Armand Leenaers - In een reportage in NRC over de komende gemeenteraadsverkiezingen wordt teruggekomen op de gang van zaken rond de verbouwing van het Utrechtse stationsgebied. Leefbaar Utrecht zou de belofte dat het stationsgebied niet zou worden uitgebreid, niet zijn nagekomen. Daardoor zou de partij zijn verdwenen en zijn lokale partijen in Utrecht, anders dan in bijvoorbeeld Den Haag of Rotterdam, niet erg groot.

De eerste en laatste keer dat Utrecht een grote lokale partij had was in 2002 toen Leefbaar Utrecht veertien van de 45 raadszetels kreeg.

Het succesvolle ‘winkelhart van Nederland’ uit de jaren zeventig met het daarnaast gelegen station had eind vorige eeuw dringend behoefte aan vernieuwing en uitbreiding. De overal zichtbare verloedering vroeg om ingrijpen om te voorkomen dat het station en het winkelcentrum een no-go area zouden worden. Voor zover dat niet al het geval was zoals menig lezer van Nieuws030 zich zal herinneren.

Het was geen pretje om laat op de avond vanuit het station naar de uitgang op het Vredenburg te wandelen. Vorig jaar is voor de ingang van de beruchte 'junkentunnel' een monument geplaatst. Het is bedoeld om blijvend aandacht te vragen voor kwetsbare mensen die uit het zicht van de samenleving zijn geraakt.  

Voor de herontwikkeling van het lucratieve Hoog Catharijne stonden de beleggers in de rij. Na jaren vergeefs plannen maken werd in 2002 door de gemeente een raadplegend referendum gehouden over het stationsgebied. Een idee van politieke nieuwkomer Leefbaar Utrecht uit onvrede over de aanpak tot dan toe.

Bij een opkomst van 65 procent gingen veruit de meeste stemmen (59,1 procent) naar visie A: de groene variant met veel laagbouw en ruimte voor woningen. Daarvan is weinig tot niets terechtgekomen zoals iedereen kan constateren. Niet de gemeente Utrecht maar belanghebbenden als Jaarbeurs, NS, ProRail, Rabobank en winkelbelegger Klépierre (eigenaar van Hoog Catharijne, of The Mall zoals het tegenwoordig heet) hebben namelijk de touwtjes stevig in handen.  

Inmiddels is Utrecht Centraal het grootste station van Nederland en wordt de omgeving gedomineerd door hoogbouw. Het spoorwegknooppunt annex winkelcentrum trekt miljoenen bezoekers. Hoog Catharijne floreert in commercieel opzicht, net als 50 jaar geleden. De huren van de winkels zijn torenhoog, de parkeertarieven idem dito.

Helaas maken ook de problemen van destijds een comeback. Het winkelcentrum is daardoor niet langer 24 uur per dag toegankelijk. Drugsgebruik, overlast en diefstallen zijn terug van weggeweest en er is langdurig verscherpt toezicht op het plein onder het Bollendak.  

Het referendum van 15 mei 2002 heeft de geloofwaardigheid van de lokale politiek bepaald geen goed gedaan. Wel is de Catharijnesingel in ere hersteld. Daarmee is een grote fout uit het verleden hersteld namelijk de aanleg van de Catharijnebaan, een snelweg van 'ergens naar nergens'.

Een zwaar teleurgestelde Henk Westbroek, een van de oprichters van Leefbaar Utrecht, noemde het beloofde groen achteraf een fata morgana. Daar had hij groot gelijk in.