FC Utrecht bestaat 1 juli 2020 vijftig jaar. Sportverslaggever Ton de Ruiter kijkt met een knipoog naar het heden in een wekelijkse rubriek terug op het woelige verleden. Real Madrid is deze week op bezoek geweest bij Galatasaray in Istanbul, 28 jaar terug ging de reis van de Spaanse wonderploeg naar Utrecht voor een wedstrijd in de tweede ronde van de UEFA-cup.

Deel 12

De toegangskaarten zijn in een uur uitverkocht, ondanks verhoogde prijzen: hoofdtribune 55 gulden, marathon 40, staanplaats 20. Op de dag van de wedstrijd pakt de politie zeven zwarthandelaren op die kaartjes voor 350 gulden aanbieden. Real Madrid komt in 1991 naar Galgenwaard.

De voetbalploeg met de langste erelijst: 25 keer Spaans kampioen, 16 keer winnaar nationale beker, winnaar Europacup 1 in 1956, 1957, 1958, 1959, 1960 en 1966, winnaar UEFA-cup in 1985 en 1986. Leo Beenhakker is de technisch directeur, Radomir Antic de trainer, de sterren die stralen zijn Emilio Butragueno, Michel, Rafael Gordillo, José Antonio Camacho, Manuel Sanchis, Gheorghe Hagi, Hugo Sanchez en Robert Prosinecki.

FC Utrecht heeft met de vierde plaats in het seizoen 1990-1991 Europees voetbal afgedwongen. Trainer Cees Loffeld is na zeven wedstrijden en slechts vier punten opgevolgd door Ab Fafié. Hij heeft tien maanden thuis gezeten, is uitgeklust en vindt ook geen prikkel meer in landschappen schilderen. Ter compensatie van het lage salaris vraagt de oud-voetballer van Feyenoord, Xerxes en PSV voorzitter Theo Aalbers een pittige premie bij Europese kwalificatie. ,,Ik durfde wel te zeggen dat het prima was. We stonden onderaan, de ploeg had geen greintje zelfvertrouwen.’’ Maar zie: in de resterende 27 wedstrijden krijgt de ploeg slechts 13 doelpunten tegen en houdt Utrecht 15 keer de nul. De FC blijft van 4 november tot 24 maart ongeslagen, 13 duels op rij. Tegen NEC op 10 juni verzilvert Koning Ab zijn premie.

Trainer Ab FafieĢ (midden) met rechts voorzitter Aalbers en links doelman Jan Willem van Ede. Foto: Jaap de Boer

Sturm Graz is in de eerste ronde de tegenstander. FC Utrecht houdt de nul in Oostenrijk en als Wlodi Smolarek een kwartier voor tijd een strafschop benut, is de tweede ronde binnen bereik. Na een ruststand van 0-0 scoren in de thuiswedstrijd Edwin de Kruijff en weer Smolarek. De Oostenrijkers redden een kwartier voor tijd de eer en in de slotminuut maakt Marcel van der Net de 3-1.

Smolarek. Foto: archief

Na de loting een dag later staat de Domstad in vuur en vlam. Real Madrid komt naar Utrecht. Ab Fafié krijgt de lachers op zijn hand. ,,Als we toch worden overreden, dan liever door een Cadillac dan door een Volkswagen.’’

Vooraf bekijken de assistenten Henk Vonk en Dick Gerwig de wedstrijd tussen Sporting Gijon en Real. Guus Hiddink is trainer van Valencia en helpt FC Utrecht met informatie over de manier waarop Michel de rechterkant bestrijkt en over het functioneren van breker Hierro op het middenveld. Louis van Gaal heeft met Ajax tegen Real geoefend en weet zeker: ‘Het stelt niets voor’.

Hoofdtrainer Ab Fafié zelf zit op de tribune bij Real tegen Barcelona. Na afloop van de Spaanse topper kijken Johan Cruijff en Ronald Koeman vooruit naar FC Utrecht tegen Real. Koeman: ,,Real heeft veel te veel jongens die voor zichzelf lopen te voetballen. Een echt elftal is het niet.’’ En coach Johan Cruijff: ,,FC Utrecht is niet kansloos. Ze moeten het spel ontregelen, gaat de machine lopen, dan kun je het vergeten. Hoe dat ontregelen gaat? Ja, dat is niet in een paar woorden uit te leggen. Mijn vliegtuig gaat. Adios.’’ 

Real-coach Radomir Antic vindt het niet nodig vooraf naar Nederland te komen. Aan videobanden heeft hij voldoende. ,,Hautain gedrag,’’ vindt Ab Fafié. Hij moet lachen als de trainer van de Spaanse grootmacht Edwin de Kruijff een kopsterke spits noemt. Een gevolg van de enige behoorlijke kopbal van de Bilthovenaar in vier jaar FC Utrecht. De behendige aanvaller scoort met het hoofd de openingstreffer tegen Sturm Graz.

Het bestuur van FC Utrecht heeft zijn eigen problemen. Hoe ontvang je de mensen van het grote Real? Theo Aalbers: ,,We hadden de duurste Nissan om president Ramon Mendoza van het vliegveld te halen. Kreeg ik een telefoontje van Rent a Car dat de auto niet goed genoeg was en dat de voorzitter een Cadillac wilde. Dat kostte 1500 gulden. Ik heb contact gezocht met Jan Huijbregts van de KNVB. Die zei: ‘Ja, zo werkt het. Je mag blij zijn dat hij geen Cadillac met chauffeur vraagt. Je zult zien dat jij in Madrid ook zo wordt ontvangen’. Ik heb teruggebeld dat het in orde was. Toen zei Rent a Car dat hij er ook een chauffeur bij wilde. Dat hebben we maar niet gedaan.’’

,,Met het bestuur hadden we een etentje in restaurant Galg en Waard. Na het hoofdgerecht en het uitwisselen van de presentjes stond de voorzitter op. Ik dacht dat hij een speech ging houden. Maar nee, ze gingen weg, terug naar Amsterdam. Je merkte aan die lui: het was maar FC Utrecht. Leo Beenhakker was technisch directeur en die bleef wel. Die had in Madrid alles perfect geregeld. We aten in een restaurant waar de verse vis per helikopter werd ingevlogen. Maar ook daar kreeg je het gevoel van: jullie mógen hier voetballen.’’ 

Eén helft mag FC Utrecht dromen van een stunt. Wlodi Smolarek opent na 18 minuten de score. Op een slecht moment, 43 seconden voor het rustsignaal, maakt Robert Prosinecki met een houdbare vrije trap gelijk – een vreemde stuit verrast Van Ede – en die klap komt FC Utrecht niet meer te boven. De tweede tegentreffer ontstaat na balverlies van Johan de Kock en een misverstand tussen Van Ede en Robert Roest, waarbij de laatste zijn eigen doelman passeert. De Spaanse pers noemt de 3-1 nederlaag van FC Utrecht onverdiend.

Logisch is de uitslag wel: David tegen Goliath. Jan Willem van Ede, Erik van der Meer, Herman Verrips, Robert Roest en Edwin de Kruijff komen van Utrechtse amateurclubs. Voor Ab Plugboer (SVV), Pieter Bijl (Heerenveen), Marcel Liesdek (Fortuna), Marcel van der Net (Dordrecht) en Johan de Kock (FC Groningen) zijn bedragen betaald van tussen de 300.000 en 500.000 gulden. En dan is er nog Wlodi Smolarek. De trainers Gunder Bengtsson en Pim Verbeek willen bij Feyenoord niet verder met de 34-jarige Poolse international. Het afdankertje, getergd tot in het diepst van zijn ziel, doet nog wonderschone dingen in Galgenwaard en scoort in 166 wedstrijden 33 doelpunten.

FC Utrecht reist na de 1-3 voor een kansloze missie naar Madrid. Ab Fafié geeft het niet op. Wonderen zijn de wereld nog niet uit en hij probeert zijn spelers te overtuigen met opzienbarende en onverwachte prestaties van andere sporters. ,,Ik heb tegen de jongens gezegd: als er een mogelijkheid is om later tegen je kleinkinderen te zeggen dat je één of twee punten hebt gepakt van Real, dan is het nu.’’ De wedstrijd in Madrid trekt 20.000 toeschouwers. Een akelig lege bak.

Programmaboekje

Doelman Jan Willem van Ede in Voetbal International: ,,Bij Real leefde de gedachte dat ze het op hun sloffen zouden redden. Wij stonden op scherp. Dat heeft de trainer goed gedaan. De wedstrijd was in Spanje rechtstreeks op tv. Je vertegenwoordigt toch je club en je land in Europa. Dan zou het toch een slechte zaak zijn de kantjes er af te lopen. We gingen echt naar Madrid met het idee gelijk te spelen.’’ De doelman erkent in het voetbalblad dat de enige treffer zijn schuld is geweest.

De penningmeester glimlacht: Graz levert 100.000 gulden op, de tweede ronde tegen Real 250.000 gulden. De winst van 350.000 gulden is aan het eind van het seizoen nodig om de kas kloppend te krijgen. Europees voetbal bevalt en smaakt naar meer. Theo Aalbers destijds: ,,Er zijn al weer supporters die roepen: stop er toch lekker zwart geld in, licht de belasting op. Als we maar Europees voetbal halen. Nou, toevallig beginnen we daar niet aan. Nooit.’’ Het duurt tien jaar voor FC Utrecht weer Europa in mag.