Door Joost van Waert - In Ondiep staan een aantal woningen met allemaal verschillende gevelsteentjes boven de voordeur. Stadsgids Renette Niekerk wees me erop dat daarop het wapen van Utrecht staat en het jaartal 1946. De gevelstenen waren blijkbaar eerder klaar dan de huizen, want die werden pas in de periode 1947-1950 gebouwd. 

Eind jaren dertig was er in Nederland een grote woningnood. In de oorlog kon er weinig gebouwd worden en ook daarna was er een groot gebrek aan bouwmaterialen en arbeidskracht. Het rijk stelde in 1946 een Urgentieprogramma vast, waarin gemeenten een aantal te bouwen woningen toegewezen kregen om de meest dringende woningnood op te vangen.

Utrecht kreeg aanvankelijk negenhonderd woningen toegewezen, waarvan er tweehonderd door de gemeente zouden worden gebouwd en de rest door particulieren. 42 van deze woningen waren ontworpen door de Dienst Gemeentewerken voor een terrein aan de Vijgeboomstraat, Elsstraat, Larixstraat en Rietstraat in Ondiep. Dit zouden de eerste naoorlogse woningen in Utrecht worden. De tekeningen lagen al sinds 1941 klaar, maar het oorspronkelijke ontwerp werd wel enigszins aanpast aan de eisen van de tijd. 

Aanvankelijk zouden er in de Vijgeboomstraat ook zogeheten gezondheidswoningen worden gebouwd, maar dat is niet doorgegaan. Aan de Elsstraat stonden er wel een paar. Dit waren woningen voor tuberculose-patiënten.

Verschillende gevelstenen.

Als je de gevelstenen beter bekijkt zie je dat er geen twee precies hetzelfde zijn. Blijkbaar zijn ze allemaal met de hand gemaakt. Bij de meeste is het gemeentewapen omgeven door bladeren, bij sommige met bloemen en een enkele keer met vogels. Niet alle 42 gevelstenen zijn nog te bewonderen, want enkele huizenblokken aan de Vijgeboomstraat zijn inmiddels gesloopt. Leuk weetje: Wesley Sneijder groeide op in de Vijgeboomstraat. 

De Vijgeboomstraat in aanbouw, augustus 1947. Foto: E.L. Ahlrichs, Het Utrechts Archief