In de nazomer van 1975 begon Jeroen Wielaert in Utrecht aan de studie Nederlands. Het was het begin van een halve eeuw wonen en leven in de stad. Er is in vijf decennia veel gebeurd, persoonlijk en stedelijk, vol ups en downs. Een terugblik in tien delen, wekelijks op Nieuws030.
 

Deel 8: 2010-2014

De komst van de Giro was begin 2010 niet echt zichtbaar in Utrecht. Dus besloot ik mijn oude racefiets halverwege maart roze te spuiten en hem samen met Jan Fokkens en Frank Ponten aan de boom op de rotonde bij het Wilhelminapark te hangen. Ludiek! Het roze-fiets-plan!

's Avonds ging ik hem nog even met een kwastje extra roze bijpunten. Terwijl ik daarmee bezig was kwam er een man op een fiets langs. Hij stopte en zei: 'Dat mag niet!' Ik vroeg naar zijn naam. Hij was een ambtenaar van de gemeente. Ik zei dat het wél mocht, het was een feestelijk Giro-gebaar aan de vooravond van Milaan-Sanremo. Nou, hij ging er werk van maken. Laat op de avond zorgden burgemeester Aleid Wolfsen en wethouder Harm Janssen voor een noodvergunning. De fiets bleef hangen.

Tussen dit alles door komt de dodenherdenking, 4 mei. Traditioneel wordt me in Hilversum gevraagd om een historische bijdrage voor het gedenkprogramma in de avond. Deze keer ga ik op bezoek bij theologe Hebe Kohlbrugge, dan 96 jaar. In de oorlog heeft ze als koerierster gefungeerd, met de naam Christine Doorman in haar valse persoonsbewijs. Ze smokkelde microfilms in haar beha via de Jura de Zwitserse grens over voor verder transport naar Engeland. In 1944 werd ze gearresteerd. Ze overleefde kamp Ravensbrück ternauwernood. Het is een indrukwekkende ontmoeting. Kohlbrugge woonde al heel lang in een zijstraatje van de Maliebaan, schuin achter het voormalige hoofdkantoor van de NSB.

(Het interview met Hebe Kohlbrugge beluisteren? klikhier of zie onderaan deze pagina)

Hebe Kohlbrugge in 2016. Foto: Ton van den Berg

De Grande Partenza van de Giro wordt voor de Amsterdamse burgemeester Job Cohen geen groot plezier. Het is hem te druk, hij krijgt moeite met de inzetbaarheid van de politie. De Giro begint drie dagen na 5 mei, dag met de grote vrijmarkt. In augustus wordt het druk met Sail. Bij de proloog van de Giro regent het. Cohen is blij dat de ronde zondags weer uit de stad vertrekt.

Ik rijd vanuit Amsterdam voor de koers uit. Tot Weesp is het vrij stil. Eenmaal in de provincie Utrecht staat er enorm veel publiek langs wegen waarvan ik het bestaan niet kende. Het puilt ook uit bij paleis Soestdijk. Ik doe er verslag van voor NOS-Langs de Lijn. Er rijden twee vrienden mee uit Binnen Best, Pim en Marinus. Bij het binnenrijden van Utrecht, zien we na het opstijgen uit de Berekuil een enorme menigte staan aan weerszijden van de Biltstraat.

'De Canadezen, jongens, de Canadezen,' zeg ik opgetogen achter het stuur. Zo moet het geweest zijn op 7 mei 1945, toen de bevrijders eindelijk Utrecht binnen reden, luttele uren na de schietpartij bij het Rosarium.

In de hele stad staat het rijen dik. Op het Janskerkhof maak ik een nieuwe flits voor Langs de Lijn. Stomtoevallig spreek ik een razend enthousiaste Italiaanse inwoner van Utrecht. In de VIP-tent bij de finish op de Croeselaan staat het vol blije bestuurders en hun gasten. Het is geweldig voorproeven voor de Tour.

Aleid Wolfsen is met de nieuwe wethouder Rinda den Besten te gast bij de Tourstart in Rotterdam, 2010. Het is voor hen ook een leuk werkbezoek, vooral voor de contacten en de oriëntatie. Nóg is niet heel Utrecht voor de Tour. In de raad blijven Groen Links en de SP tegen sputteren.

Van hoog Frans gehalte is de bistro die Rob Midavaine inmiddels met Linda Spruit heeft geopend in de Gansstraat. Als oud-journalist heeft hij er een passende naam voor: Le Canard. Het wordt een van onze vaste restaurants. Elke keer weer smullen, de Jambonneau Ardennais. Rob gaat de hammen zelf halen in Wallonië.

In 2011 reist Wolfsen weer naar Frankrijk voor de Grand Départ in de Vendée. Het is nu alleen aan Utrecht om goed gezicht te laten zien. Ze hebben in april bezoek gehad van Prudhomme die hen in het Wilhelminaparkrestaurant is komen vertellen dat het startgeld omhoog is gegaan. Geen probleem voor Wolfsen. Hij heeft wel duidelijk gezegd dat Utrecht niet langer wil wachten dan tot 2016.

In die periode kom ik op het nieuwe terras bij de Rechtbank documentairemaakster Tie van der Horst tegen. We raken in gesprek over mijn oorlogsboeken. Na Oorlogspad is een aanvulling verschenen: Route '40-'45. Tie ziet direct een project voor zich voor verfilmingen voor regionale omroepen. Het is logisch om eerst contact te zoeken met RTV Utrecht. Het heeft succes. Er is budget voor.

Zo kom ik in Fort de Bilt in gesprek met de dochter van de in 1945 geëxecuteerde verzetsman Herman Benschop: Ilga. Voor opnamen bij het Wilhelminapark en het Rosarium mogen we het voormalige huis van Anton Mussert binnen aan de Prinses Marijkelaan. De binnenhuisarchitectuur is nog in stijl, met opvallende ornamenten. Mussert was heel burgerlijk. De televisiereeks wordt Verborgen, niet vergeten genoemd. Hij wordt uitgezonden in 2012 en verschijnt ook op DVD.

De Tour start op zaterdag 30 juni met een proloog in Luik. Ik ben er voor de NOS, maar heb tijd om ook op bezoek te gaan bij een grote groep Utrechtse raadsleden die er met de bus naartoe zijn gekomen. Nu zien ook zij het met eigen ogen, genieten ze van de sfeer, met al het publiek. Herhaaldelijk klinkt het: 'Stel je dat toch voor, bij ons in Utrecht!'

Door het jaar heen blijf ik veel cultuur doen op Radio 1, met Ron Holman als prima compagnon/redacteur op de redactie. Rond de vaste reeks Noorderslag-Boekenbal-4 mei-Oerol-Pinkpop-Noorderzon-Gouden Kalveren gaat het naar musea, filmers, schrijvers, Freek de Jonge. Het is een privilege om het te mogen doen voor de NOS, Scheepmakeriaans, conform mijn interesses, hoe ik ben opgegroeid. Het zijn steeds weer ontmoetingen met bijzondere mensen. Zo kan ik me houden aan wat Geert Mak me eind 1999 heeft aangeraden over het onderscheidende onderdeel dat cultuurberichtgeving is. Noem het bezieling. Ik omschrijf mijn vrije rol graag als  'chef leuke dingen', zonder de pretentie expert te zijn.

Tot zover de verbeelding en de zelfspot.

In de zomer van 2012 komt er iets uitdagends bij. De NTR zoekt een opvolger voor Prem Radhakishun, de presentator van het programma van half 11 tot 11 's morgens. Het is sterk maatschappelijk georiënteerd. Ik ga het drie keer per week doen; Naeeda Aurangzeb vult de andere dagen in. Ik bedenk zelf de naam: Lijn 1.

Het gaat overal heen met de oude Amerikaanse schoolbus, de Blue Bird Vision, ook naar het midden des lands. Al in de tweede aflevering komt de uitzending uit Amelisweerd dat nog steeds bedreigd wordt door liberale bewindslieden met asfalt in hun aderen. Veteraan-actievoerder Jan Korff de Gidts en Cees Grimbergen zijn te gast, Bernard Tomlow stapt ook binnen. Later breekt de dag aan dat de bus midden in Kanaleneiland staat, de probleemwijk waar veel, maar niet alles is opgelost – de hangjeugd blijft lastig. We gaan ook een keer naar het Domplein, bij het festival Oude Muziek.

Halverwege januari 2013 ben ik in Groningen voor Noorderslag als ik word gebeld door een raadslid uit Utrecht. Hij weet dat hij in overtreding is, zegt hij, eigenlijk heeft hij geheimhoudingsplicht, maar hij móet het me vertellen. Aleid Wolfsen heeft de raad in het diepste vertrouwen ingelicht dat de Tour in een van de komende jaren van start zal gaan in Utrecht, 'met een grote mate van waarschijnlijkheid.'

Na thuiskomst op zondag vier ik het op de Nicolaasweg met Jan Fokkens en Frank Ponten, wijn en Franse kaas. We bellen Aleid Wolfsen, die er hevig van schrikt. We worden geacht het niet te weten. Hij verzoekt ons met klem erover te zwijgen. Doen we!

In het voorjaar doet zich een nieuw probleem voor met de dopingbekentenissen van Lance Armstrong en Michael Boogerd. Het gaat zo ver dat Rabobank Nederland zich terugtrekt als prominente sponsor van de Tour in Utrecht, nota bene met het hoofdkantoor in Utrecht. Wolfsen komt met een gat van een miljoen te zitten.

Het doping tumult zal afnemen, maar heeft wel consequenties voor de NOS-Tour-verslaggeving. Ik mag naar Corsica voor de honderdste editie van de ronde, maar het verslag moet louter feitelijk sportief zijn.

'Geen romantiek,' wordt me verteld in Hilversum. Dat is vreemd, want deTour ís bij uitstek romantisch. Dus zal ik tijdens de Tour in mijn kronieken voor Radio 1 toch over mooie landschappen spreken, zij het met mate.

Deze vroege lente gaat mijn kater Nelson een muurtje over om te buurten in een achtertuin van een woning aan het Wilhelminapark. Hij wordt daar gegrepen door de horrorhound van de bewoners. Ik breng Nelson naar de dierenarts,maar er is geen redding meer mogelijk. Binnen een paar dagen gaat hij dood. Nelson, die aan kwam trippelen als hij het geluid van mijn auto hoorde. Nelson, die naast mijn laptop kwam liggen en naar me knipoogde als hij mijn stem hoorde bij het monteren. Nelson, die graag kwam buurten bij de buren. Nelson forever. Ik begraaf hem op het Geheime Landgoed in Zeeuws-Vlaanderen.

In maart 2013 zijn de Waterwerken van Ruud Kuijer voltooid. Reusachtige betonnen sculpturen over een halve kilometer langs het Amsterdam-Rijnkanaal, nabij de werkspoorbrug. Goed voor een radioreportage op 21 maart, een zonnige dag, begin van de lente. Ruud vertelt over al het werk dat het is geweest en de sponsoring door onder andere Mammoet en Boskalis. Het is het resultaat van groot denken.

De waterwerken langs het Amsterdamrijnkanaal. foto: Foto Rob Versluys

'Het kan dus wel!' zeg ik tegen Ruud. Hij beaamt het graag. Ik bespreek met hem de optie om mogelijk andere kunstwerken van hem langs het toekomstige Tour-parcours te plaatsen. Hij is enthousiast.

In de Tour van 2013 komt de ene aanwijzing over de komende start in Utrecht na de andere, onder andere van de Nederlandse ambassadeur in Parijs, Ed Kronenburg, te gast in de ronde. Hij meldt me iets over 'een afspraak in potlood'.

Al langer heb ik zelf een afspraak met Wolfsen en Prudhomme. De primeur is voor mij, na jaren zwijgen over het traject naar de Tour in Utrecht, al die tijd dat ik veel wist, maar niets naar buiten kon brengen over het proces.

Om tien over acht op vrijdag 8 november 2013 komt Prudhomme aan de telefoon, de opname begint. Tien minuten later vertel ik het live aan presentator Bert van Slooten: de Tour start in 2015 in Utrecht. Snel monteer ik het interview met de Tourdirecteur. Het wordt even na half negen uitgezonden. Mooi nieuws voor Utrecht en Nederland. Op facebook beginnen de felicitaties binnen te stromen. Een van de eerste komt van Oerol-directeur Joop Mulder op Terschelling. Ik sprak al sinds 2002 over een Utrechts Tourol. 

De persconferentie met Wolfsen is later in de morgen in het stadhuis. De burgemeester beleeft zijn finest moment. Theo Verbruggen van het achtuurjournaal zet Jan Fokkens en mij daarna buiten voor de camera. Naeeda Aurangzeb belt voor een live-reactie van haar Lijn 1-collega.

Spoedig komt er telefoon. In Hilversum zijn een paar lieden erg zenuwachtig geworden. Bij de openbaring van het goede nieuws beginnen ze bij de NOS na al die jaren ineens over mijn dubbele petten. Het interview moet over, zonder mij. Ik word kwaad over deze geschiedsvervalsing. Nu fungeert Frank Ponten als spreker naast Jan. Later op de middag heeft Han Kock voor een Studio Sport-item geen enkel probleem met een interview met Jan en mij. We gaan met Han naar de Burgemeester Reigerstraat, nemen alles op voor de voormalige Vooghel, getransformeerd tot  Cerveceria Boulevard.

Jean-Pierre Geelen schrijft spoedig een zuur stukje in de Volkskrant: journalisten mogen wel feestjes verslaan, maar niet organiseren voor een verslag. Niet veel later moet ik verschijnen bij de adjunct-hoofdredacteur in Hilversum. Ik krijg te horen dat er een 'schijn van belangenverstrengeling' is over mijn rol in de Tourstart. Daarom mag ik voortaan geen verslag meer doen van de Franse ronde.

Eind november wordt de aanstaande Grand Départ van Utrecht gevierd met diners in Parijs en Utrecht. Er rijdt een speciale trein tussen de Franse hoofdstad en de Domstad. Aan boord zijn ook Jan Janssen, Joop Zoetemelk en Bernard Hinault. Op het Domplein wordt het een groot spektakel met een fietser die uit de nok van de Domtoren aan een kabel naar beneden rijdt. De Tour arriveert sous le Dom.

De trein uit Parijs komt aan. Foto: J. Wielaert

Hinault, Jansen en Zoetemelk. Foto: J. Wielaert

Aan het slot van 2013 komt de laatste uitzending van Lijn 1 uit Utrecht, met de bus op het Neude. We hebben voor een keer anderhalf uur – een uur meer. Ik heb het in een Utrechts-Hilversumse combine geregeld met Robert Leenheers, collega van lange jaren, nu chef van de VARA-Radio. Het wordt een volle bus met onder andere Aleid Wolfsen, Douwe Bob, zanger Igor Vermeulen, voormalig Opzij hoofdredactrice Margriet van der Linden, Jaap Stalenburg, Bert Wagendorp en voetbaljournalist Willem Vissers (er is een WK op komst).

De redactie van Lijn1 op de Neude. Foto: Ton van den Berg

Het rolt door met de Tour op komst. Eind mei 2014 is Christian Prudhomme met zijn compagnon Cyrille Tricart in Utrecht voor voorbereidingen op de Tour. Het mondt op 27 mei uit in een goed diner in Le Canard van Rob Midavaine. Aleid Wolfsen neemt plaats tegenover de Tourdirecteur. Frank Ponten, Jan Fokkens en ik gaan om de Fransen heen zitten. Een memorabele zitting. Prudhomme zegt later op RTV Utrecht dat de Canard zijn favoriete Utrechtse restaurant is. Rob en Linda zijn apetrots.

Op 21 juni 2014 opent koning Willem-Alexander TivoliVredenburg. Het is een laat succes voor Leefbaar Utrecht, samen met andere Utrechse bestuurders en alle betrokken muziekgenres. Mooie dag voor de nieuwe burgemeester, Jan van Zanen. Hij reist spoedig naar Leeds, voor de Engelse Grand Départ van de Tour, 5 juli 2014. Het is Van Zanens doop in het Franse circus. In oktober houdt hij in het Parijse Palais des Congrès voor een publiek vol Franse burgemeesters een mooie speach over de komende Grand Départ in Utrecht. Ik zit in de zaal met bierviltjesgenoot Jan Fokkens. Van Zanen is de charmante afmaker van al het werk van Brouwer en Wolfsen.

Van Zanen houdt een toespraak in Parijs, oktober 2014. Foto: J. Wielaert

Na de Tour komt mijn afscheid van de Nicolaasweg, inclusief mijn monumentale, rijk versierde toilet. Met Loes verhuis ik naar de Draaiweg, pal bij de brug over de Vecht. Ik maak grappen over Turn Road at the Fight Bridge. We gaan wonen pal aan de Vecht, vlak voor 2015, jaar van grote gebeurtenissen.

Het toilet. Foto: J. Wielaert

Alle afleveringen van '50 jaar Utrecht':

   

Het interview met verzetsvrouw Hebe Kohlbrugge waar Wielaert in dit deel 8 over schrijft, is hieronder te beluisteren: