Kees van Oosten - Even leek het erop dat de gemeenteraad wat te zeggen zou krijgen. Dat was in 2002, toen de wet op de dualisering van kracht werd. Maar van die wet is niets terecht gekomen.

Vóór 2002 was de wethouder lid van de fractie in de gemeenteraad. De fractie steunde de eigen wethouder onvoorwaardelijk omdat die "één van ons" was. Deed die wat stoms, dan nam de fractie het voor hem op. Het gevolg was dat de fractie er feitelijk voor joker zat. Ja, helpen het beleid van de eigen wethouder uitdragen en verdedigen. Maar kritiek en controle was niet de bedoeling.

De dualisering hield in dat de wethouder geen lid meer was van de raadsfractie. Hoefde ook geen lid meer te zijn van een politieke partij. Kon benoemd worden puur en alleen vanwege zijn deskundigheid. Eindelijk een wethouder die zijn ambtenaren inhoudelijk de les kon lezen! Een grote verbetering was bovendien dat de gemeenteraad het college kon controleren, want niet gehinderd door partijpolitieke solidariteit met een van de wethouders.

De bedoeling van de wet op de dualisering was ook dat de gemeenteraad eigen ambtenaren kon aanstellen, die de raad konden helpen bij het doorworstelen van dossiers. Bijvoorbeeld eigen juristen, dus niet die van het college. Bepaald geen overdreven luxe als 45 raadsleden een ambtelijke organisatie moeten controleren van zo'n 4500 ambtenaren.

Van die dualisering is niets terecht gekomen. Politieke partijen hoefden geen deskundige partijloze wethouder te accepteren, ze mochten nog steeds de voorkeur geven aan een wethouder uit eigen gelederen. Ook als die niets wist van de portefeuille die hij of zij zou gaan beheren. En dat gebeurde dus ook. In elk geval in Utrecht.

Het politieke bloed kruipt immers waar het niet gaan kan: elke politieke partij is erop uit een of meer wethouder zetels in het college te veroveren. Zo was het vóór 2002 en zo is het gebleven ná 2002. Om de eenvoudige reden dat baantjesjagers omhoogklimmen in een politieke partij om wethouder of lid van de tweede kamer of zoiets te kunnen worden.

Om het anders te zeggen: waarom zouden ze lid worden van een politieke partij als dat ze niet helpt om mooie baantjes in de wacht te slepen? En waarom zijn er zoveel politieke partijen? Lukt het bij de ene partij niet, dan richt je toch een eigen partij op? Politieke partijen vinden dat mooie baantjes van hun zijn om trouwe leden mee te belonen. En dus voelden ze er niets voor om die prijs te geven voor deskundige partijloze wethouders.

Er is sinds de invoering van de wet op de dualisering dus eigenlijk niets veranderd. De fracties staan vierkant achter de eigen wethouder(s), ook als die geen idee heeft waar hij over spreekt en de antwoorden op vragen voorleest van spiekbriefjes van zijn ambtenaren. Kortom, de ambtenaren blijven aan de macht en de raad zit nog steeds voor joker.