Terlingen - Van Honthorst

Jim Terlingen - De afgelopen week was het kunstprogrammaatje 'Nu te Zien!' weer op de buis bij de publieke omroep. Ik schrijf 'programmaatje' omdat het maar zeven minuten duurt. Museumdirecteuren vertellen in 'Nu te Zien!' over exposities die bij collega's te bezoeken zijn.

In de aflevering van afgelopen week vertelde Marc de Beyer, directeur van Teylers Museum, over de tentoonstelling in het Centraal Museum over de Utrechtse kunstenaar Gerard van Honthorst (1592-1656).

Ik viel erin toen De Beyer net smeuiig aan het praten was over het schilderij 'Herderin met duiven'.

Marc de Beyer:

...Van Honthorst schilderde dagelijkse scènes, zoals over drank, muziek of wulpse vrouwen, zoals deze jonge vrouw waarbij de tepels net zichtbaar zijn.

Ze heeft in haar handen twee tortelduifjes, waarbij er eentje gaat ontsnappen. De goede verstaander in de 17e eeuw weet: deze jonge dame gaat haar maagdelijkheid verliezen.

Dit soort seksuele toespelingen zijn heel populair in die tijd...

Mooi uitgelegd.

Natuurlijk moet ik onmiddellijk denken aan de versie van dit schilderij die vier jaar geleden op een zijmuur kwam bij het Diakonessenhuis. Het ziekenhuis vond het werk "te expliciet" en De Strakke Hand werkte mee. De schilders maakten de tepels weg.

Hoe heeft het in vredesnaam toch kunnen gebeuren dat een kunstcollectief meewerkt aan het censureren van een kunstwerk? Als Utrechter schaam ik me een beetje.

Er is in Nederland wel vaker een disussie over de zedelijkheid van kunst. Meestal wordt er dan gesproken over het weghalen van werken.

Een beroemd Utrechts geval stamt uit de jaren vijftig met het bekendste werk van de Utrechtse surrealist Joop Moesman, Het Gerucht, met een naakte vrouw op een fiets gezien van achteren. Deze werd op last van toenmalig burgemeester Ter Pelkwijk verwijderd van een tentoonstelling van het Utrechtse genootschap Kunstliefde, omdat het schadelijk zou zijn voor de zedelijkheid.

En dat gebeurde niet eens in de openbare ruimte.

In de openbaarheid is het Diakonessenhuis-geval een in ons land uniek voorbeeld van een aangepaste reproductie. Niet iets om trots op te zijn als stad.