Jim Terlingen - Vorige week zag ik hem pas, bij Maliesingel 15 in het deel tussen de Maliebaan en de Nachtegaalstraat: de stenen duivel. Hij kijkt vanuit een voortuin recht de straat in, met kleine hoorntjes en een blik die het midden houdt tussen streng en geamuseerd.

Op zoek naar informatie over het beeld stuit ik op een recent artikel van In de Buurt, een aardig stuk trouwens. Het blijkt een waterspuwer te zijn van de Domtoren. Toen de toren bij de laatste restauratie werd nagekeken en het beeld plaatsmaakte voor een nieuw exemplaar, kocht Utrechter Ernst het op een veiling. Het veilingkaartje hangt nog om de nek van de duivel.

Het veilingkaartje hangt er nog

Voor Ernst is het meer dan een historisch object: hij ziet er een knipoog in naar Mephisto uit Goethes Faust, de verleider die je diepste wens vervult — tegen een prijs. Die gedachte krijgt op de sokkel een tastbare vorm. Op de koperen plaat aan de voet van het beeld staan onder meer deze regels: 'Diabolus Duomi' en daaronder 'vende mihi animam vestram'.

De koperen plaat met rommel-Latijn

Op zoek naar de betekenis van deze woorden, wordt me echter duidelijk dat Ernst geen gymnasiumklantje was. 'Diabolus Duomi' is namelijk geen correct Latijn. De vertaalprogramma's die ik erop loslaat, wijzen het aan als een pseudo-Latijnse/Italiaanse woordspeling. Maar goed. Ernsts meest voor de hand liggende bedoeling is: 'de duivel van de Dom' — kortweg 'de Domduivel'.

En 'vende mihi animam vestram' is Latijn voor 'verkoop mij je ziel'. Maar daar zit ook een grammaticaal foutje in. 'Vende' is de gebiedende wijs enkelvoud (je spreekt daarmee één persoon aan), terwijl 'vestram' het bezittelijk voornaamwoord meervoud is ('jullie', alsof het om meerdere personen gaat).

Ze komen dus niet overeen. Afhankelijk van wat er bedoeld wordt, had er moeten staan:

  • Tegen één persoon: 'vende mihi animam tuam'
  • Tegen een groep: 'vendite mihi animam vestram'

Tot zover de slakken zout.
Er rest mij niets anders dan: verba volant, scripta manent.
  

PS. Hieronder is te zien hoe Beeldhouwerij Van Velzen in 2022 een vervanger van precies dit duivelse beeld maakte (zie ook hier):