Door Bert Poortman - Op de warme dinsdag- en woensdagochtenden 24 en 25 juni hebben zo'n tien vrijwilligers gewerkt aan de vergroening van de Stadsbuitengracht. Het was de afronding van een project wat in september 2025 is begonnen in een gezamenlijk initiatief tussen Vergroening Singel030 en de projectgroep Schoon Water van de gemeente Utrecht en Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR).

Voor verbetering van de waterkwaliteit en het leven in het water hebben zowel planten als beestjes, waaronder vissen en libellen, hechtingsplekken en schuilplekken nodig. De harde oevers langs de Stadsbuitengracht biedt dat, net als de oevers van veel kanalen en andere wateren, te weinig.

Het initiatief begon met de aanleg van eilanden, geschikt voor de aanplant van waterplanten. De beplanting op deze eilanden floreert, het water bevat daarvoor voldoende voedingsstoffen. Maar voor een natuurlijke omgeving en als oplossing voor de waterkwaliteit is er meer nodig.  

De Stadsbuitengracht van Utrecht is voor een groot deel een Rijksmonument. De gracht met de bolwerken en het gedeelte waar het Zocherpark is aangelegd kent een dubbele bescherming. Om de buitengracht volledig geschikt te maken voor scheepvaart zijn er harde oevers aangelegd van damwanden en langs een groot gedeelte betonranden. Goed voor de scheepvaart, maar niet voor het natuurlijke leven in en op het water. 

In september is Vergroening Singel030 en de projectgroep Schoon Water begonnen met de voorbereiding van drie pilot projecten in de Stadsbuitengracht. In korte tijd is overeenstemming bereikt met de gemeentelijke instanties en HDSR over de locaties en het ontwerp van Vergroening Singel 030.

In mei heeft aannemer Multituin langs de Catharijnesingel, vanaf de Marga Klompébrug tussen het Zocherpark en het Moreelsepark, het niet gewenste riet verwijderd en de damwandkassen gevuld met korven en lavastenen. Ook is een kraamkamer voor visjes en waterplanten aangelegd.

Aanleg kraamkamer voor vissen bij de Marga Klompébrug

Aan de Weerdsingel Westzijde is over een lengte van 60 meter het ongewenste riet verwijderd en is een vis-luwe zone ontstaan met aan weerszijden ruimte voor waterplanten. De oevers van deze trajecten zijn door vrijwilligers van Vergroening Singel 030 beplant met een variatie aan waterplanten. In totaal 1.250 plantjes gaan deze zomer groeien en het aanzien van de Stadsbuitengracht natuurlijker maken.

In de kraamkamer bij de Marga Klompébrug en in de waterluwte langs de Weerdsingel Westzijde zijn al ontelbaar veel visjes waar te nemen. Dat is eveneens het geval bij de Rifjes toren Paard. Een project wat recent is voltooid door Vergroening Singel 030 met de aanleg van rifjes van takkenbossen om de stenen van de Dom nog geschikter te maken voor paaiende vissen.